Operculina turpethum (จิงจ้อเหลี่ยม)

Family:     Convolvulaceae
Genus:     Operculina
Species:     O. turpethum

ไม้ล้มลุก ทอดเลื้อยปกคลุมดินหรือพันไม้อื่น ลำต้นเป็นสัน สามเหลี่ยม มีปีกแคบๆ ใบ เดี่ยว รูปไข่กว้างหรือแกมรูปหอก กว้าง 2-8 ซม. ยาว 3.2-10 ซม. ปลายใบแหลม โคนใบเว้า รูปหัวใจ ท้องใบมีขนปกคลุมแน่น ดอก สีขาว ออกเป็นช่อหรือดอกเดี่ยว ตามซอกใบ ก้านช่อดอกยาว 1-1.5 ซม. ดอกบานกว้างถึง 5 ซม. กลีบรองดอกซ้อนกัน 5 กลีบ 2 กลีบนอกสีเขียวอมแดง มีขน 3 กลีบในสีเขียว กลีบดอกเชื่อมกันแผ่เป็นรูปกรวย ปลายกลีบหยัก เว้าตื้น เกสรผู้ 5 อัน ติดบนหลอดกลีบดอก รังไข่รูปกรวยคว่ำ ผล แห้งแล้วแตก รูปกึ่งกลมมีช่องเปิด 4 ช่อง เมล็ด มี 4 เมล็ด สีดำเกลี้ยง

พบขึ้นในเขตร้อนของแอฟริกา อินเดีย จีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้และญี่ปุ่น ในประเทศไทย พบเกือบทุกภาค ตามชายป่าผลัดใบ หรือพื้นที่เปิดและชื้นริมถนน หรือริมลำธาร ออกดอกช่วงเดือนตุลาคม-เมษายน

น้ำยางในราก ใช้เป็นยาระบายอ่อนๆ

ข้อมูลจาก qsbg.org

Ipomoea carnea

Family:     Convolvulaceae
Genus:      Ipomoea
Species:     I. carnea

Ipomoea carnea มีดอกสีชมพูขนาดใหญ่ 6-9 นิ้ว ใบเป็นรูปหัวใจ เมล็ดเป็นพิษ และมันสามารถเจริญเติบโตได้โดยง่าย I. carnea มีชื่อเรียกอีกอย่างว่า ผักบุ้งพุ่ม ในบราซิล จะใช้ท่อนจากลำต้นเป็นท่อนไว้สำหรับใส่ยาสูบ

ที่มา wikipedia.org

Ipomoea cairica (ผักบุ้งรั้ว)

Family:     Convolvulaceae
Genus:     Ipomoea
Species:     I. cairica

ชื่อสามัญ: Railway creeper
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Ipomoea digitata Linn.
ชื่อวงศ์ : CONVOLVULACEAE
ชื่ออื่นๆ : บ้องเลน มันหมู
ลักษณะ : ไม้ล้มลุก เลื้อยพันหรือทอดเลื้อยไปตามพื้น ใบเป็นใบเดี่ยว แผ่นใบแยกเป็น 5-7 แฉก แต่ละแฉกเป็นรูปหอกถึงรูปไข่ โคนและปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบขนาด 5-8 ซม. ดอกสีชมพูอมม่วง ออกเดี่ยวหรือเป็นช่อ 2-3 ดอกที่ซอกใบ กลีบรองดอก 5 กลีบ รูปกลมถึงรูปไข่ ขนาด 0.6-1.2 ซม. สีเขียวอ่อน กลีบดอกโคนเชื่อมติดกัน เป็นรูปกรวย ปลายแผ่กว้างแยกเป็น 5 แฉก ขนาด 5-7 ซม. เกสรผู้ 5 อัน อยู่ในหลอดดอก รังไข่ผิวเรียบ ผลเป็นผลแห้งรูปไข่ ขนาด 1.2-1.4 ซม. ภายในมี 4 เมล็ด สีดำ

การกระจายพันธุ์ : พบกระจายทั้วไปในเขตร้อน ตามป่าชายหาด ทุ่งหญ้า ป่าเบญจพรรณตามข้างทางทั่วไป ออกดอกช่วงเดือนพฤษภาคม-สิงหาคม

ประโยชน์ : นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ รากตำพอกแก้ช้ำบวม

ข้อมูลจาก : หนังสือพรรณไม้สวนพฤกษศาสตร์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ เล่ม 5

Ipomoea batatas (มันเทศหวาน)

Family:     Convolvulaceae
Genus:     Ipomoea
Species:     I. batatas
ชื่ออื่น: Sweet Potato, มันเทศหวาน

Ipomoea aquatica (ผักบุ้ง)

Family:     Convolvulaceae
Genus:     Ipomoea
Species:   I. aquatica
ชื่ออื่น:   ผักบุ้ง

Ipomoea alba (ดอกชมจันทร์)

Family:     Convolvulaceae
Genus:     Ipomoea
Species:   I. alba
ชื่ออื่น:     moon vine

ดอกชมจันทร์ หรือดอกพระจันทร์ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Ipomoea alba L.อยู่ในวงศ์ Convolvulaceae สกุล Ipomoea มีถิ่นกำเนิดอยู่ในเขตร้อนของทวีปอเมริกากลางและอเมริกาใต้และแพร่กระจาย อย่างกว้างขวาง สามารถพบได้ทั้งในเขตอบอุ่นและเขตร้อนของอเมริกา ประเทศออสเตรเลีย และในกลุ่มประเทศเขตร้อนของทวีปเอเชีย พืชในสกุลนี้มีประมาณ 650 ชนิด

การขยายพันธุ์
ขยาย พันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ด อาจปลูกโดยการหยอดเมล็ดลงแปลงโดยตรง หรือเพาะเมล็ดเป็นต้นกล้า ก่อนเพาะเมล็ดมาแช่น้ำนาน 12 ชั่วโมง เพื่อให้เปลือกหุ้มเมล็ดอ่อนตัว จะทำให้งอกได้เร็วงอกไดเร็วขึ้น เนื่องจากเมล็ดดออกพระจันทร์มีเปลิอกหุ้มเมล็ดที่แข็ง เมล็ดงอกใช้เวลานานประมาณ 7-14 วัน เมื่อต้นกล้าอายุ 30 วันสามารถปลูกลงแปลงได้ นอกจากการขยายพันธุ์ด้วยการเพาะเมล็ดแล้วต้นชมจันทร์ยังสามารถขยายพันธุ์โดย การปักชำส่วนของลำต้น

การปลูก
ต้นชมจันทร์ สามารถขึ้นได้ในดินเกือบทุกชนิดที่มีความร่วนซุย พื้นที่ต้องระบายได้ดี เจริญเติบโตได้ในสภาพกลางแจ้งที่มีแสงแดด แปลงปลูกอาจยกแปลงผักทั่วไปเพื่อป้องกันน้ำขัง วิธีปลูกโดยขุดหลุมปลูกลึก15-20ซม.รองก้นหลุมด้วยปุ๋ยคอก 200-500 กรัม/หลุม จากนั้นจึงนำต้นกล้าลงปลูก ระยะปลูกที่ใช้ปลูกคือ ระหว่างต้น 40-50 ซม. และระหว่างแถว 70-100 ซม. ในช่วง 1 เดือนแรกหลังปลูกควรมีการให้น้ำวันละ 2 ครั้ง คือ ตอนเช้าและตอนเย็น เมือต้นสามารถตั้งตัวได้แล้ว จึงให้น้ำวันละครั้ง เมื่อต้นดอกชมจันทร์เริ่มแตกยอดควรมีการทำค้างคล้ายกับค้างถั่วฝักยาวหรือทำ เป็นซุ้ม หลังปลูกประมาณ 2-3 เดือนก็จะเริ่มออกดอก

การใช้ประโยชน์
ต้น ชมจันทร์มีดอกสีขาวสวยงาม บานในเวลาตอนกลางคืน และกลิ่นหอม ในต่างประเทศ เช่นยุโรปและสหรัฐอเมริกาปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ แต่บางพื้นที่ของประเทศไทย เช่น ภาคใต้ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เรื่มมีการนำดอกมารับประทานเป็นอาหารโดยใช้ดอกตูมมาผัดกับน้ำมันหอย หรือลวกจิ้มกับน้ำพริก ผลการการวิเคราะห์คุณค่าทางโภชนาการของดอกชมจันทร์ พบว่าเป็นผักที่ไขมันต่ำมากและมีสรรพคุณเป็นยาระบายอ่อน เหมาะแก่ผู้ที่ต้องการควบคุมน้ำหนัก นอกจากนี้ยังมีธาตุเหล็ก ฟอสฟอรัส และยังประกอบด้วยวิตามินต่าง ๆ ได้แก่ วิตามินบี เป็นต้น ซึ่งมีประโยชน์ต่อร่างกาย

การบำรุงรักษา
การบำรุง รักษา เมื่อผลผลิตเริ่มลดลง หรือสังเกตเห็นต้นโทรมจะต้องตัดแต่งให้แตกต้นใหม่ พร้อมกับใส่ปุ๋ยอินทรีย์ หรือปุ๋ยคอกบำรุง พร้อมให้น้ำเช้า-เย็น เพื่อให้ต้นแตกใบอ่อน จากนั้นประมาณ 2 เดือนจึงเริ่มเก็บผลผลิตได้อีกครั้ง กระทั่งต้นมีอายุ 2 ปี จึงเอาออกและปลูกใหม่อีกครั้ง

ขอบคุณข้อมูลจาก wikipedia.org

Ipomoea pandurata

Family:     Convolvulaceae
Genus:     Ipomoea
Species:   I. pandurata

เป็นไม้เถาขนาดใหญ่และเติบโตในทวีปอเมริกาเหนือ มีหัวคล้ายมมันเทศ ใบเดี่ยวรูปหัวใจ ดอกสีชมพูทรงระฆัง ขนาด4-5 เซนติเมตร ตรงกลาดอกเป็นสีม่วง

ที่มา wikipedia